Guinée-Bissau: Commission électorale etiki kobimisa ba résultats ya maponami ya mokonzi ya mboka

Ekateli oyo ebakisaka bozangi bondimi ya politiki

Na Guinée-Bissau, situation politique ezali kokoba kobeba nsima na intervention militaire mpe bopemisi processus électoral. Naino mposo moko te nsima na bozwami ya mampinga, Commission nationale électorale (CEN) ebukaki kimia na yango na kosala bokutani na bapanzi sango mardi 2 décembre mpo na kosakola ete na nsuka ekobimisa ata mbano moko te ya maponami ya mokonzi ya mboka. Déclaration eye ezali point de retour munene, lokola endimisi ete mboka ezali kokota na phase ya impasse institutionnelle esika wapi mbano ya vote, oyo emonanaka lokola étape crucial mpo na ko stabiliser paysage politique fragmenté, ekoyebana te na mikolo ekoya.

Bopanzani na masengi ya CEDEAO, ya opposition mpe ya société civile

Mokano moye mozali ata ntango CEDEAO, oyo ezalaki na Bissau mokolo moleki, esengaki officiellement kobimisa ba résultats mpo na kobatela transparence électorale mpe koboya vide politique ya likama. Opposition, elongo na ba organisations ya société civile ebele, ba insistaki na ntina ya kobimisa mituya mpo na kotosa makoki ya ba votant mpe kopekisa manipulation nionso ya processus. Na koboya kotosa, Commission nationale électorale (CEN) ezali kotelemela directement bilikya ya etuka mpe ya ekolo, oyo ezali na likama ya kopesa makasi na maloba mabe mpo na makoki na yango ya kopesa ndanga ya bosembo ya maponami.

Maponami makatamaki na kati ya matata mazali komata.

Intervention militaire eye etelemisaki na mbalakaka mosala ya botangi ba votes, ezali justifiée na mampinga ya basoda lokola eyano na "irregularités graves" mpe ba risques ya déstabilisation politique. Kasi, elembeteli moko te ya sikisiki epesamaki na miso ya bato nyonso, mpe kozanga ba résultats epekisi ata vérification ya ba accusations. Mboka eye emeseni na ba cycles ya instabilité oyo e marqué na ba coup d’Etat, na dissolution ya ba institutions, mpe na ba conflits entre ba puissances rivales, ezo se retrouver lisusu na période ya incertitude esika ba mécanismes traditionnels ya réglementation institutionnelle emonani ko lemba.

Commission électorale oyo ezali na pression mpe na capacité oyo ezali ko perdre

Kolanda bakonzi na yango, Commission électorale ezali lisusu na ba conditions techniques to ya sécurité esengeli te mpo na ko certifier ba résultats oyo, balobi, ekoki ko contribuer na bomati ya tensions politiques. CEN elobi ete elingi koboya kobimisa ba données incompletes to oyo ezali na matata, koloba ete rôle na yango ya liboso ezali ya kobatela stabilité nationale. Kasi, na mboka oyo mbala mingi bafundamaki na bibongiseli ete ezali na bias, justification wana endimisaka ba observateurs nionso te, oyo bazali kobanga ete kozanga transparence ekobakisa déconfiance déjà profonde ya ba acteurs politiques.

CEDEAO ezali kokutana na mokakatano ya sika ya etuka

Mpo na CEDEAO, mpasi yango ebakisi molɔngɔ ya matata ya politiki mpe ya basoda oyo ezali koningana na Afrika ya Wɛsti banda bambula mingi . Ebongiseli yango emoni ete esengeli kotambola kati na mposa ya kotindika kobimisama ya ba résultats, na boyokani na mitinda ya demokrasi oyo yango ezali kosimba, mpe mposa ya koboya bokutani ya semba na bakonzi ya basoda, oyo bakokaki kokoma lisusu mingi. Guinée-Bissau ekomi bongo momekano ya sika mpo na bondimi ya ebongiseli ya etuka, oyo ezali koluka kobatela etɛlɛmɛlo ya ntango nyonso liboso ya motango monene ya mbongwana ya politiki oyo ekatanaki to oyo ezali kowelana.

Transition politique oyo ezangi horizon clair

Mpo na ntango oyo, mokolo moko te mopesami mpo na bozongisi mosala ya maponami to mpo na bozongi na molongo ya mobeko likonzi. Ba acteurs politiques nationals ba se retrouver na état ya incertitude prolongée, alors que population ezo observer na soucis cycle ya sika ya incertitude na mboka oyo fragilité institutionnelle ezali problème oyo ezongaka mbala na mbala. Kozanga ba résultats, sans horaire, mpe sans même consensus politique minimal, Guinée-Bissau ezali kokota na phase ya instabilité oyo ba contours na yango etikali difficile ya ko prédire, mpe oyo ekosenga implication makasi ya ba acteurs régionaux mpo na kopekisa kobeba lisusu ya situation.