Restitution historique : ba crânes misato ya batu oyo ezo lien na conquête coloniale ya Madagascar ezongi na esanga

Bolongi ya Madagascar na bokonzi ya bakolonia etikalaki elembo na yango na lisolo ya esanga yango na nzela ya mobulu, kobungisa bomoi mpe kopunza. Koleka mbula nkama moko na nsima, geste moko ya nguya ya elilingi esalemi: France ezongisaki mikuwa misato ya motó ya bato, kati na yango oyo balobaka ete Mokonzi Toera, mokonzi ya nsuka oyo azalaki na lipanda na bokonzi ya Sakalava ya Menabe. Acte oyo très symbolique efungoli chapitre ya sika na dialogue oyo etali mémoire historique entre Paris na Antananarivo.

Restitution oyo ezali mpenza elilingi

Evenement ya l’état na l’état

Le 26 août 2025, molulu ya restitution officielle ekosalema na Ministère ya Culture na Paris. Bakozala Rachida Dati , ministre ya culture ya France, Volamiranty-Donna Mara, moninga na ye ya Malagasy, mpe Thani Mohamed-Soilihi, Ministre Délégué mpo na Francophonie.

Souvenir oyo ebombami banda kala

Bitika wana ya bato, oyo bakangaki na ntango ya... Biloko oyo etikalaki na ntango oyo bokonzi ya bakolonia bazwaki Madagascar etalelami lokola biloko minene oyo etikali. Bozongi na bango ezali litambe ya ntina mpo na koyeba mpasi oyo bato ya Malagasy bayikaki mpiko na eleko ya bokonzi ya bakolonia.

Mokonzi Toera, elilingi ya botɛmɛli

Sakalava ya suka souverain ya Menabe

Kati na mikuwa ya motó oyo ezongisamaki, oyo balobaka ete Mokonzi Toera nde asalaki ezali na ntina mingi. Mokonzi ya bokonzi ya Sakalava ya Menabe, Toera atelemeli makasi bopanzani ya bokonzi ya bakolonia ya France na nsuka ya ekeke ya 19. Kokangama na ye mpe liwa na ye ezali elilingi ya kokweya ya moko ya makonzi ya nsuka ya lipanda na esanga yango.

Libula oyo ezongisami

Restitution oyo esalisaka mpo na ko réhabiliter mémoire ya Roi Toera mpe, au-delà ya wana, mpo na ko rappeler résistance ya ba Malagasy na occupation coloniale. Ezali kosala ete Madagascar ezwa lisusu lisolo ya ekólo na yango.

Ndenge oyo ya kosala ezali na kati ya mouvement moko ya monene.

Ba précédents ya ntina

Kozongisa bitika ya bato na mboka na bango ezali likambo oyo esalemá naino te. Mikili misusu ya Afrika, lokola Algérie mpe Bénin, ezwi bozongisi ya biloko to misala ya ntɔki oyo bapunzaki na eleko ya bokonzi ya bakolonia. Geste moko na moko esalisaka mpo na kozongisa boyokani ya lisolo kati na Mpoto mpe Afrika.

Vers une réconciliation ya ba souvenirs

Longola ndimbola na yango ya elilingi, bozongi ya mikuwa ya motó efungolaka nzela mpo na kolendisama ya boyokani ya mimeseno mpe ya lisolo. Bolongi ya Madagascar na bokonzi ya bakolonia etikali mpota ya mbindo, mpe ba gestes wana ya bondimi ezali na ntina mingi mpo na kotonga avenir ya kokabola oyo etongami na limemya mpe bosolo ya lisolo.

Kozonga ya mikuwa misato wana ya motó ezali litambe monene na mosala ya bokundoli kati na France mpe Madagascar. Koleka transfert simple, ezali acte ya justice historique oyo esalisaka kozongisa lokumu na ba victimes ya conquête coloniale ya Madagascar.